سوال: تقاضا چیست؟ قانون تقاضا را همراه با جدول و نمودار توضیح دهید.

جواب: در گفتگوی معمول تقاضا همان خواسته معنا می شود.

اما تقاضا در اقتصاد به معنای خواستن و قدرت خرید چیزیست.

تقاضا= خواستن+ قدرت خرید

به عنوان مثال شخصی موتورسیکلت می خواهد. او قیمت را می داند و به اندازه کافی پول به همراه دارد. اینجا خواسته او تبدیل به تقاضا می شود. اما اگر او به اندازه کافی پول ندارد- به این معناست که او موتورسیکلت می خواهد اما تقاضایی ندارد چون قدرت خریدش را ندارد. او تنها آرزوی داشتن موتورسیکلت را دارد.

قانون تقاضا

 مردم معمولا در قیمت کمتر بیشتر می خرند و در قیمت بیشتر کمتر می خرند. از آنجایی که این واقعیت درباره رابطه معکوس قیمت و مقدار تقاضا به صورت جهانی درست است- اقتصاددانان آن را قانون تقاضا می دانند.

تعریف: اگر چیزهای دیگر عوض نشوند- مردم از یک محصول وقتی قیمتش کمتر باشد بیشتر می خرند و وقتی قیمتش بیشتر باشد کمتر می خرند.

 قانون تقاضا را می توان در جدول و نمودار نیز نشان داد

 

با پوزش که در جدول بالا داده ها به زبان فارسی نیست. در جدول بالا Qd مقدار تقاضا شده است و P قیمت محصول است. همانطور که مشاهده می کنید در قیمت بالاتر مقدار تقاضا شده کمتر است و هر چه قیمت کمتر می شود- مقدار تقاضا بیشتر می شود. پس رابطه بین مقدار تقاضا و قیمت یک رابطه عکس است.

نمودار تقاضا

در نمودار بالا نیز همانطور که می بینید با افزایش قیمت مقدار تقاضا کمتر می شود و با پایین آمدن قیمت تقاضا بیشتر می شود.

استثناها

  منحنی تقاضا به طور معمول به سمت پایین در حرکت است- اما در شرایط خاصی این منحنی به سمت بالا می رود. یعنی تقاضا در قیمت بالاتر بیشتر می شود. به عبارت دیگر رابطه عکس بین قیمت و تقاضا تا وقتی وجود دارد که موارد دیگر تغییر نکند. با هم این موارد را بررسی می کنیم.

١-تغییر درآمد مشتریان: به عنوان مثال در کشور امارات هواپیمایی ایر عربیا قیمت را بالا برده- اما چون درآمد مشتریان همچنان بیشتر شده- تقاضا برای مسافرت با این شرکت کم نشده و به همان نسبت بیشتر شده است.

 ٢-تغییر سلیقه خریداران: تغییر مواردی چون عادات ، فرهنگ، آداب و رسوم ،  ، مد روز و ...  خریداران بر تقاضا اثر می گذارد. به عنوان مثال وقتی حالت لباس پوشیدن مردم یک منطقه تغییر می کند و شبیه پوشش منطقه ای دیگر می شود- هر چقدر هم قیمت لباس اصیل منطقه کمتر شود- تقاضا افزایش نمی یابد و برعکس با افزایش قیمت لباس مطلوب تقاضا همچنان افزایش می یابد.

٣-گاهی کالایی نماد تمایز و طبقه خاصی از جامعه می شود- در چنین وضعیتی مردم به خصوص افراد مغرور و فخر فروش آن کالا را در قیمت بیشتر - بیشتر می خرند

۴-گاهی خریداران بر اساس قیمت کالا در مورد کیفیت کالا قضاوت می کنند. آنها تصور می کنند هر چه قیمت بیشتر باشد کیفیت بالاتر و هر چه قیمت کمتر کیفیت پایین تر است. در چنین شرایطی کاهش قیمت یک کالا تقاضا برای آن کالا را پایین می آورد و برعکس.

۵-تغییر شرایط آب و هوایی: به عنوان مثال هر چقدر هم در زمستان قیمت لباس پشمی زیاد شود- به دلیل سرد شدن هوا در این فصل تقاضا بیشتر از تابستان است.

۶-جمعیت زیادتر نشود. گاه می بینیم در مناطقی که جمعیت روز به روز زیادتر می شود با افزایش قیمت تقاضا نیز افزایش می یبابد.

٧-مردم انتظار تغییر در قیمت را نداشته باشند. اگر مردم تصور کنند این محصولات باز هم ارزانتر می شود- ممکن است هر چه قدر هم محصول ارزانتر شود- به امید باز ارزانتر شدن محصول خریدارن صبر کنند و در نتیجه تقاضا افزایش نیابد. در چنین شرایطی با کمی گرانتر کردن محصول می توان خریداران را از خواب خوش بیدار نمود و تقاضا را افزایش داد. همچنین گاه به دلیل احتکار کردن محصولات یا جنگ یا هر دلیل دیگری که باعث شود مردم با کمبود جدی مواجه شوند- مردم تصور می کنند که این محصولات ممکن است در آینده بسیار گران شود و یا برای مدت زیادی در دسترس نباشد. بنابراین در چنین شرایطی مردم به قیمت اهمیت نمی دهند و تقاضا ناگهان با سرعت افزایش می یابد- در چنین شرایطی هر چقدر هم قیمت افزایش یابد تقاضا همچنان افزایش می یابد.

٨-قیمت محصولات مربوطه تغییر نکند: به عنوان مثال تغییر در قیمت شکر بر تقاضای چای و قهوه تاثیر می گذارد.

٩-بعضی از محصولات جایگزین گرانقیمت تری دارند. به عنوان مثال در خانواده های فقیر از گندم زیاد استفاده می کنند. وقتی قیمت گندم پایین می آید- آنها می توانند مقداری پول دخیره کنند که این پول ذخیره شده را در خرید برنج به کار می برند. مصرف برنج باعث می شود آنها کمتر از گندم استفاده کنند. به این صورت می بینیم با کاهش قیمت گندم تقاضا افزایش نمی یابد و حتی کم می شود.